Polska poezja w sieci

Serwis polska-poezja.pl jest finansowany ze środków Fundacji im. Maurycego Mochnackiego

 

Polska poezja na naszej stronie i w serwisie Youtube czytana przez najlepszych polskich aktorów

Juliusz Słowacki - Duma o Wacławie Rzewuskim

 

Po morzach wędrował – był kiedyś Farysem,

Pod palmą spoczywał, pod ciemnym cyprysem,

Z modlitwą Araba był w gmachach Khaaba,

       Odwiedzał Proroka grobowce.

 

Koń jego arabski był biały bez skazy.

Siedmiokroć na koniu przeleciał step Gazy,

I stał przed kościołem, i kornym bił czołem,

       Jak czynią w Solimie wędrówce.

 

Miał drogę gwiazdami znaczoną po stepie

I życie niósł własne w skrzydlatym oszczepie,

Błądzący po świecie zaufał w sztylecie,

       Bo sztylet mu dała dziewica.

 

Gdy nocą opuszczał haremu krużganki,

By odciąć drabinę, wziął sztylet kochanki;

Choć broń była żeńska, lecz stal damasceńska,

       Hartowna – i złota głowica.

 

A kiedy odjeżdżał – ta bladła i mdlała,

O sztylet prosiła, bo zabić się chciała.

„Żyj długo – bądź zdrowa, dziewico stepowa,

       Twój sztylet położy mnie w grobie.

 

Bo kiedy już przeszłość ten step mi zakryje,

Gdy żyć będzie ciężko, to sam się zabiję,

Bo dziką mam duszę. Więc sztylet mieć muszę,

       Twój sztylet mieć muszę przy sobie”.

 

Smutnego uniosły arabskie latawce,

Bo znikła z krużganku, bo widział w sadzawce

Pod oknem, w ogrodzie, fal koła na wodzie

       I białą zasłonę... O Lachu!...

 

I nocą obaczył kraj miły, rodzony,

Gdy księżyc się wznosił na stepach czerwony.

W noc nawet i ślepy poznałby te stepy

       Po kwiatów rodzinnych zapachu.

 

A niwa mu do stóp kłaniała się złota,

I marzył, że wierny druh wyjdzie przed wrota.

Lecz druhów nie było... Pod zimną mogiłą

       Posnęli, gdy błądził w pustyni.

 

Więc jechał samotny, nie znany nikomu,

Lecz jeszcze z dziedzińca, od wrót swego domu,

Odwrócić chciał konia i jechać na błonia,

       Gdzie błądzą jak wiatr Beduini.

 

Lecz konia podkowy rozkute od krzemion,

I koń był zmęczony... Więc skoczył ze strzemion

I wszedł do siedziby, bez zamka, bez szyby,

       Gdzie rosą próchniało obicie.

 

I miło mu było, gdy ujrzał te skały

Nad ciemnym Smotryczem – gdzie orzeł żył biały

I wił sobie gniazdo; nadziei był gwiazdą,

       Po nieba szybując błękicie.

 

Dla konia w ogrodzie budował altany,

I żłoby pozłacał – z kryształu dał ściany.

Przed cara żołdakiem mógł uciec tym ptakiem

       Daleko – i wolnym być zawsze.

 

I ludzi żałował, że żaden z nich nie miał

Szybkiego tak konia; więc każdy oniemiał,

I był jakby głazem pod cara rozkazem

       A były rozkazy co krwawsze.

 

Raz, starym zwyczajem pomarłych już rodzin,

Ten Emir arabski w dzień Pańskich narodzin,

Na sianie, za stołem, przyjaciół swych kołem

       Połamał opłatek i spożył.

 

A potem, jak przodków święcono zwyczajem,

Wniósł toast nadziei stoletnim tokajem:

„Żyj, Polsko, wiek sławy!” Wtem goniec z Warszawy

       Przyleciał – zawołał: „Kraj ożył!”

 

Więc Emir w stepowe zapuszcza się szlaki,

A za nim na koniach buńczuczne Kozaki,

W czerwieni i w bieli, po stepach płynęli,

       Po smutnych kurhanach przeszłości.

 

I cały ten szereg, błyszczący od stali,

Zrównanym galopem jak morze się fali;

Gdzie słychać dział huki tam lecą buńczuki

       Jak gwiazdy z ogonem jasności.

 

Emira Kozaki gdy błądzą przez wrzosy,

Umieją pieśń dziką rozłamać na głosy.

Pieśń z echem odsyła stepowa mogiła,

       Pieśń grzmiącą: „Ho urra! nasz Emir!”

 

Do cara pieśń doszła – wściekłością się pienił

I głowę Emira na ruble ocenił;

Bo myślał, że w kraju z hordami Nogaju

       Czyngiskan szedł – Batt lub Kantemir.

 

Bo umiał Rzewuski jak Arab stepowy

Płachtami rumakom ogłuszyć podkowy,

I cicho, gdy spali, pod Obóz Moskali

       Podkradać się – bić – i brać działa.

 

Więc ściągnął, jak wszyscy ściągali, pod Daszów,

Gdzie nasza konnica ze szczękiem pałaszów,

Z wesołym okrzykiem stanęła w mur szykiem

       I chmurą proporców powiała.

 

A kiedy z mgły srebrnej wybiło się słońce,

Ujrzeli Moskalów – straż przednią i Dońce.

Mur dział jak mur złota, a za nim piechota

       W bagnety porosła jak zboże.

 

I cicho... Wtem bomba śmierciami ciężarna

Upadła w szeregi zwichrzona i czarna.

A nasi w tej chwili jeszcze się modlili,

       Do nieba wołali: „O Boże!”

 

I razem bomb tysiąc zaryło się w stepy,

Rozpękłe wrącymi ciskały czerepy,

I grzmiały, dopokąd piechoty czworokąt

       Nasz Emir opasał konnicą.

 

I strasznie ją ściskał, w żelazne brał skręty,

Przednimi nogami na bagnet koń wspięty

Tak jak oczerety połamał bagnety,

       W złamanych miecz wiał błyskawicą.

 

Przemogliby nasi, choć bój był rozpaczny –

Wtem wódz od armaty dał rozkaz dwuznaczny:

„Konnica na skrzydła!” – zwinęli wędzidła,

       Odbiegli, ostygli w zapale.

 

I popłoch się wmieszał. Ów, co był przyczyną

Wszczętego popłochu, nie przeżył godziną.

Bojaźni nie dzielił, dwa działa wystrzelił

       I sam się zastrzelił na dziale.

 

On może wśród bólów ostatnich zgryzoty

Pamiętał, że dzieci zostawiał sieroty.

Lecz śmierć zwyciężyła, niech dziś więc mogiła

       Ma łzy, a nie skargi wygnańca.

 

A Emir, gdy ogień ucichał armatni,

Ujeżdżał z rozpaczą, choć zjeżdżał ostatni.

Któż męstwa zaprzecza? gdy szczerby nić miecza

       Powlekły jak perły różańca.

 

A kiedy opuszczał kraj miły, rodzony,

Znów księżyc się wznosił na stepach czerwony.

„Leć prędzej po błoniu, odpoczniesz, mój koniu,

       Gdy w ziemi staniemy tureckiej.

 

O koniu! mój koniu, gdzie twoje zalety?

Czyś może się rozkuł deptając bagnety?

Czyś złaman w kul wiatrze? Stój, koniu, opatrzę,

       Czy nie ma gdzie kuli zdradzieckiej?”

 

„Ha zdrowy!... To dobrze, lecz jechać w noc trudno”.

Więc chatę na stepach upatrzył odludną,

Koń zimne gryzł kwiaty, a Emir wśród chaty

       Zmęczony zalegał na ziemi...

 

I zasnął głęboko – bo trud go osłabił...

Śpiącego od cara najęty chłop zabił,

I sztylet dziewicy do złotej głowicy

       W pierś nurzył rękami drzącemi.

 

O! czemuś, Emirze, nie oddał kindżała

Stepowej dziewicy, gdy zabić się chciała?

Dziś ona śpi w fali, lecz dar jej ze stali

       Na wieki w twym sercu zostanie.

 

A w Moskwie z dział bito na górze pokłonnej

I miasto się trzęsło od pieśni studzwonnej.

Cieszył się car ruski, że Emir Rzewuski

       W stepowym śpi cicho kurhanie.

 

 

Kontakt

Email: fundacja@mochnacki.org

Adres korespondencyjny:
Fundacja im. Maurycego Mochnackiego
ul. Dunajewskiego 6, 31-133 Kraków, tel: 12 422 13 75

Informacje

O Projekcie

Portal polska-poezja.pl jest realizowany przez Fundację imienia Maurycego Mochnackiego. Celem projektu jest przypomnienie wybitnych tekstów poetyckich...
więcej...

Copyrigth © polska-pozja.pl 2015, projekt i wykonanie jwstudio.pl