Polska poezja w sieci

Serwis polska-poezja.pl jest finansowany ze środków Fundacji im. Maurycego Mochnackiego

Mecenas portalu Polska-poezja.pl

Facebook ikona Youtube ikona

 

Polska poezja na naszej stronie i w serwisie Youtube czytana przez najlepszych polskich aktorów

Jan Kochanowski - Tren VIII [Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...]

 

Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim, 

Moja droga Orszulo, tym zniknieniem swoim. 

Pełno nas, a jakoby nikogo nie było:

Jedną maluczką duszą tak wiele ubyło.

Tyś za wszytki mówiła, za wszytki śpiewała, 

Wszytkiś w domu kąciki zawżdy pobiegała. 

Nie dopuściłaś nigdy matce się frasować 

Ani ojcu myśleniem zbytnim głowy psować: 

To tego, to owego wdzięcznie obłapiając

I onym swym uciesznym śmiechem zabawiając. 

Teraz wszytko umilkło: szczere pustki w domu, 

Nie masz zabawki, nie masz rośmiać się nikomu; 

Z każdego kąta żałość człowieka ujmuje,

A serce swej pociechy darmo upatruje

 

Interpretacja

Tren VIII to jeden z dziewiętnastu utworów wchodzących w skład słynnego cyklu Jana Kochanowskiego. Według badaczy wiersze zrodziły się w okresie kilku lub kilkunastu miesięcy, a były związane ze śmiercią dwuipółletniej córki poety.

Ten czternastowersowy lament nad zmarłą posiada przemyślaną konstrukcję, którą można podzielić na trzy części. Pierwsze cztery wersy wyrażają żal związany ze stratą ukochanego dziecka, do którego mówiący zwraca się w formie apostrofy: „Moja droga Orszulo”. Dojmujące poczucie pustki najmocniej wyraża się tu chyba poprzez antytezę zawartą w słowach: „Pełno nas, a jakoby nikogo nie było”.

Część druga, najbardziej obszerna, to powrót dokonywany na zasadzie retrospekcji do czasów, kiedy dom wypełniony był obecnością radosnego dziecka: „Tyś za wszytki mówiła, za wszytki śpiewała, /Wszytkiś w domu kąciki zawżdy pobiegała”.

Następnie, zgodnie z klasyczną budową trenu, w utworze pojawia się laudacja na cześć zmarłej, w której podmiot wylicza jej zalety: „Nie dopuściłaś nigdy matce się frasować/Ani ojcu myśleniem zbytnim głowy psować,/To tego, to owego wdzięcznie obłapiając/I onym swym uciesznym śmiechem zabawiając”.

Zamykająca utwór część trzecia stanowi powrót ze świata wspomnień do rzeczywistości. Nie słychać już śmiechu ukochanego dziecka, lecz wymowną ciszę. Dom staje się więc zarówno miejscem, dzięki któremu możliwe staje się przechowanie pamiątek przeszłości, wspólnie spędzonych chwil, jak i miejscem przeklętym, które stale przypomina ojcu o swojej stracie („Z każdego kąta żałość człowieka ujmuje”). W Trenie VIII nie pojawia się konsolacja, podmiot nie znajduje pocieszenia, pojawi się ono dopiero w Trenie XIX albo śnie.

 

 

Epoka

Aktualności

Kolejny wiersz Norwida w naszej Audiotece

Miło nam przedstawić Państwu kolejne nagranie, tym razem jest to wiersz Cypriana Kamila Norwida o inicipicie „Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie…” w interpretacji Włodzimierza Nurkowskiego! Zapraszamy do wysłuchania!Nagranie znaleźć można pod linkiem:h...

więcej...

Rocznica odzyskania Niepodległości

Z okazji 101. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości przypominamy wiersz Jerzego Żuławskiego „Do moich synów”. Pamiętajmy o pokoleniach Polaków, dzięki których poświęceniu odzyskaliśmy wolną Ojczyznę po 123 latach niewoli.Jerzy Żuławski - Do...

więcej...

„Reduta Ordona” dostępna w naszej Audiotece

W przeddzień Narodowego Święta Niepodległości przypominamy piękny wiersz Adama Mickiewicza, którego pokolenia młodych Polaków uczyły się na pamięć. Przed Państwem "Reduta Ordona" w interpretacji Macieja Jackowskiego! Zapraszamy do wysłuchania!Nagrani...

więcej...

„Do*** Na Alpach w Splügen 1829” dostępny w naszej Audiotece

Miło nam przedstawić Państwu kolejne nagranie, tym razem jest to wiersz Adama Mickiewicza „Do*** na Alpach w Splügen 1829” w interpretacji Bolesława Brzozowskiego! Zapraszamy do wysłuchania!Nagranie znaleźć można pod linkiem:https://polska-poezja.pl/...

więcej...

Kontakt

Email: fundacja@mochnacki.org

Adres korespondencyjny:
Fundacja im. Maurycego Mochnackiego
ul. Dunajewskiego 6, 31-133 Kraków, tel: 12 422 13 75

O Portalu

Portal polska-poezja.pl jest realizowany przez Fundację imienia Maurycego Mochnackiego. Celem projektu jest przypomnienie wybitnych tekstów poetyckich...
więcej...

Copyrigth © polska-pozja.pl 2015, projekt i wykonanie Studio graficzne Kraków